نماد معنوی جهانی ماندالا‌ در تمدن و فرهنگ ايرانی

خانه  /  جزئیات مطلب

نماد معنوی جهانی ماندالا‌ در تمدن و فرهنگ ايرانی

۱۳۹۹/۰۷/۰۵

هر فرهنگی و مذهبی در گذشته مانند جزيره ايی محدود به خود می زيست و تا حدود زيادی قادر به حفظ استقلال خود بود و با درگيری و جنگها به اين استقلال مقداری لطمه می خورده اما در بيشتر مواقع كليت محفوظ می ماند. اما با گسترش وسايل ارتباطات جمعی و تاثيرگذاری تبليغات مصرف گرای و به حساب نياوردن فرهنگها و ترويج جهان بيني مدگرايانه دنيای مدرن و ترويج سطحی انديشی در جهان امروزی روز به روز نقش اين نمادها در فرهنگ ها رو به ضعف می نهد و عوارض اين پديده ايجادشدن بحران هويت ملت هاست كه با با عدم شناخت فرهنگ خود دچار سردرگمی ميشوند و تنها ملتی با شناخت نمادهای فرهنگی و مذهبی اش و توجه به انها قادر به دوام و ادامه بقاء است. يكی از اين نمادهای معنوی كه بخصوص درفرهنگ های شرقی و بخصوص در فرهنگ ايرانی تكرار می شوند و مورد اهميت قرار دارد، نماد ماندالا است . اين نماد درتمدن ايرانی و معماری ايرانی از زمانهای كهن تا به امروز نقش بزرگ و مثبت ايی در فرهنگ ايرانی داشته و دارد كه به تحقيق فرهنگی بيشتری نيازمند است. امروزه از اين نماد معنوی ماندالا كاربرد درمانی در كشورهای غربی دارد و برای بهبود و درمان بسياری از نارسايی ها و بيماری ها از ماندالا استفاده ميشود. يكی از اهداف اموزشی استفاده از ماندالا هم تقويت و رشد قوه خلاقيت، نيروی هنری ونيروی عقل است .سمبل ها حامل ظرف معانی قوی و معنوی هستند كه فقط بادانش خودشناسی و نيروی صدق درونی عرفانی قابل درك هستند وباانگيزه خيرخواهی و تقوا فرد را به مقصد سر انجامی مثبت خود مي رسانند. فرد با تقوا و صدق ميتواند از نيروی مثبت نمادها برای ايجاد صلح و دوستی ، رفع اختلافات و تفرقه ها ، بركت و بهبودزندگی جمعی انسانها از ان كمك می گيرد و در جهت سازندگی قدم بردارد. تقوا و خيرخواهی ملاك مهم تامل با سمبل هاست. در فرهنگ و مذهب ايراني در تمام اجزاء معماري رد پاي ماندالا ديده مي شوداز جمله نماد ماندالا در گنبدهاي ايراني ،  در فرشهاي ايراني، در ظروف سفالي و فلزي و شيشه اي و...

 

                                                                                                                                                                                                                                         pic

ماندالا چيست؟ 

ماندالا يعنی دايره ، نماد عالم مكلوتی و معنوی و عرفانی است كه به شكل نماد چرخشی دايره و چهارضلعی است با تكرار چرخشی حروف و ذكر اسماء خداوند ومتون معنوی تكرار ميشوند و با اتصال روحی انسان با اين سمبل ها ارامش و تعادل در روح و ضمير با خود اگاه برقرار  و باعث تقويت نيرويی خلاقه و عقل انسانی ميشود. اين نقوش را در محافل عرفان و نيايش مثل سقف مساجد، امامزاده ها، حاشيه و ديوار مدارس سنتي در كاشي كاری ها، اعدادهای چرخشی، در كتيبه ها درمعماری و اجر كاری سقف بازارها، در گل نيلوفر در همه نقاط ايران مي توان مشاهده كرد. شهر های دوار مذهبی در ايران كه اغلب بر گرد يك امام و يا امام زاده ايی ساخته شده اند حامل نماد ماندالاهایی است كه به مرور ساليان درازی شكل گرفته اند. گذشتگان كهن ايرانی با معرفت به علم عرفان توانسته اند اين نماد را شناخته وا اين ميراث های معنوی و فرهنگی را كه مظهر روح و هستی است را به جا نهند،نماد ماندالا درپنجره و درهای قديمی با اشكال دايره و گاهي تركيبی از مستطيل و دايره، مرقد امامزادگان از دو ماندالای تركيبی مربع و دايره تشكليل مي شود كه در همه روستا ها و شهرها مي توان ديد. فقط بايد چشم دل روشن ساخت و اين رموز معنوی راشناخت وا روح معنوی انها را درك كرد. اگر به اصفهان سفری كرده باشيد و سری به مسجد امام و مسجد شيخ لطف الله زده باشيد شما آن ماندالای زيبای زرد و آبی و لاجوردی بی نظير را در سقف اين مساجد كهن مي بينيد و از  زيبایی و عظمت ان مبهوت میشويد بخصوص اگر به شكل چرخشی از چپ به راست به بالا يعنی سقف بنگريد، ان ماندالا را عينا تجربه میكنيد. اگر با هواپيما سفری به مشهد مقدس كرده باشيد، و از ان بالا به شهر بنگريد، بخصوص در شب شكل زيبای مدور ماندالای آبی و طلایی را در مشهد مي بينيد .

 

                                                                                                                                                                                                                 pic